1. THOÁT NẠN VÀ ĐƯỜNG THOÁT NẠN LÀ GÌ?

Theo QCVN 06:2021/BXD, thoát nạn là quá trình con người di chuyển có tổ chức từ các gian phòng, khu vực trong công trình ra bên ngoài khi các yếu tố nguy hiểm của đám cháy có thể tác động đến họ.

Đối với những người hạn chế khả năng vận động, việc di chuyển có thể cần đến sự hỗ trợ của nhân viên phục vụ.

Còn đường thoát nạn là tuyến đường di chuyển liên tục và không bị cản trở, từ một vị trí bất kỳ trong nhà hoặc công trình đến lối ra bên ngoài.

Có thể hiểu đơn giản:

Nơi đang xảy ra sự cố → đường di chuyển → hành lang/cầu thang → lối ra thoát nạn → bên ngoài công trình.

Đường thoát nạn cũng cần được chiếu sáng và có chỉ dẫn phù hợp, để người bên trong có thể xác định hướng di chuyển khi xảy ra sự cố.

2. LỐI RA NÀO ĐƯỢC COI LÀ LỐI THOÁT NẠN?

Tùy vào vị trí và tầng của công trình, lối ra thoát nạn có thể được bố trí theo nhiều hình thức.

📍 Từ các gian phòng ở tầng 1

Lối ra có thể:

• Đi trực tiếp ra ngoài;
• Qua hành lang;
• Qua tiền sảnh hoặc phòng chờ;
• Qua buồng thang bộ;
• Qua hành lang rồi đến tiền sảnh/phòng chờ;
• Qua hành lang rồi đến buồng thang bộ.

📍 Từ các gian phòng ở những tầng khác

Lối ra có thể dẫn:

• Trực tiếp vào buồng thang bộ hoặc cầu thang bộ loại 3;
• Vào hành lang dẫn đến buồng thang bộ;
• Vào phòng sử dụng chung/phòng chờ có lối ra dẫn đến buồng thang bộ;
• Trong một số trường hợp, vào hành lang bên của nhà có chiều cao PCCC dưới 28 m dẫn trực tiếp đến cầu thang bộ loại 2.

Ngoài ra, trong một số trường hợp, lối ra có thể dẫn sang gian phòng liền kề trên cùng tầng, nếu từ gian phòng đó có tiếp tục có lối ra đáp ứng yêu cầu về thoát nạn.

3. CỬA THOÁT NẠN PHẢI DỄ MỞ KHI CÓ SỰ CỐ 🔓

Một trong những yêu cầu quan trọng là cửa trên đường thoát nạn, về cơ bản, phải được bố trí mở theo chiều thoát nạn, giúp việc di chuyển ra ngoài thuận lợi hơn.

Đối với cửa từ hành lang tầng, không gian chung, phòng chờ, buồng thang bộ hoặc sảnh dẫn vào lối thoát nạn, người bên trong phải có khả năng mở cửa từ phía trong mà không cần chìa khóa.

⚠️ Đặc biệt, không được tự ý khóa, chèn hoặc chặn cửa thoát nạn, khiến cửa không thể sử dụng khi cần thiết.

4. CỬA BUỒNG THANG BỘ CŨNG CÓ YÊU CẦU RIÊNG

Đối với buồng thang bộ, cửa thoát nạn có thể phải đáp ứng các yêu cầu về ngăn cháy, tự đóng và hạn chế khói, tùy thuộc vào loại công trình.

Một số trường hợp yêu cầu cửa có cơ cấu tự đóng và khe cửa được chèn kín, nhằm hạn chế khói và lửa lan vào khu vực buồng thang.

Đối với cửa buồng thang bộ mở trực tiếp ra bên ngoài, có thể áp dụng yêu cầu riêng theo quy định.

5. KHÓA ĐIỆN TRÊN CỬA THOÁT NẠN PHẢI ĐẢM BẢO KHẢ NĂNG MỞ 🔐

Đối với một số công trình, cửa trên lối thoát nạn có lắp khóa điện phải được thiết kế để tự động mở khi hệ thống báo cháy tự động được kích hoạt và khi mất điện.

Mục đích là để người bên trong vẫn có thể tiếp cận lối thoát nạn trong tình huống khẩn cấp.

Một số buồng thang cũng cần có giải pháp phù hợp để người sử dụng có thể quay trở lại phía trong công trình, đồng thời cửa phải có biển báo rõ ràng để nhận biết vị trí và hướng thoát nạn.

6. ĐỪNG QUÊN ĐÈN CHIẾU SÁNG SỰ CỐ VÀ BIỂN CHỈ DẪN

Khi cháy xảy ra, mất điện, khói hoặc tâm lý hoảng loạn có thể khiến việc tìm đường trở nên khó khăn.

Vì vậy, lối thoát nạn cần được trang bị và duy trì các phương tiện như:

💡 Chiếu sáng sự cố

• Giúp nhìn rõ đường đi khi hệ thống chiếu sáng thông thường không còn đảm bảo.

🟢 Biển chỉ dẫn thoát nạn

• Giúp xác định hướng di chuyển và vị trí lối ra.

🗺️ Sơ đồ chỉ dẫn

• Giúp người sử dụng nắm được tuyến thoát nạn của công trình.

⚠️ Các phương tiện này không chỉ cần được lắp đặt mà còn phải được kiểm tra, bảo dưỡng và duy trì hoạt động thường xuyên.

🚫 7. NHỮNG VI PHẠM VỀ THOÁT NẠN CÓ THỂ BỊ XỬ PHẠT

Theo nội dung nguồn bạn cung cấp, Điều 40 Nghị định 144/2021/NĐ-CP quy định các mức xử phạt tùy theo hành vi:

500.000 – 1.000.000 đồng
Đối với một số hành vi như lắp gương trên đường thoát nạn hoặc lắp cửa thoát nạn không mở theo chiều thoát nạn.

1.000.000 – 2.000.000 đồng
Đối với các hành vi như:

• Để hàng hóa, vật tư, phương tiện hoặc vật dụng cản trở lối thoát nạn;
• Làm hỏng hoặc mất tác dụng của đèn chiếu sáng sự cố, biển chỉ dẫn, sơ đồ thoát nạn;
• Không lắp đặt các biển báo, sơ đồ chỉ dẫn cần thiết;
• Không kiểm tra, bảo dưỡng hoặc không duy trì hoạt động của phương tiện chiếu sáng sự cố, chỉ dẫn thoát nạn.

2.000.000 – 5.000.000 đồng
Đối với:

• Không lắp hoặc lắp không đảm bảo yêu cầu đối với chiếu sáng sự cố, chỉ dẫn thoát nạn;
• Cửa, lối, cầu thang hoặc đường thoát nạn không đủ kích thước, số lượng theo quy định.

5.000.000 – 15.000.000 đồng
Đối với:

• Khóa, chèn hoặc chặn cửa thoát nạn;
• Không duy trì việc bảo vệ chống khói cho nhà, công trình theo quy định.

15.000.000 – 25.000.000 đồng
Đối với hành vi làm mất tác dụng của lối hoặc đường thoát nạn.

Theo nguồn này, mức phạt nêu trên là mức áp dụng đối với cá nhân; tổ chức có cùng hành vi vi phạm có mức phạt tiền gấp 2 lần.

8. KIỂM TRA LỐI THOÁT NẠN – BẠN ĐÃ LÀM CHƯA? 🧯

Hãy thử kiểm tra ngay tại nơi làm việc, nhà xưởng, văn phòng, cửa hàng hoặc cơ sở kinh doanh của bạn:

• Lối đi có đang bị hàng hóa, xe cộ hoặc vật dụng chắn không?
• Cửa thoát nạn có thể mở khi cần thiết không?
• Cửa có bị khóa, chèn hoặc chặn không?
• Đèn chiếu sáng sự cố có hoạt động không?
• Biển chỉ dẫn và sơ đồ thoát nạn có đầy đủ, dễ nhìn không?
• Cầu thang và hành lang thoát nạn có luôn thông thoáng không?

Một thùng hàng, chiếc xe hay vật dụng đặt tạm trên hành lang có thể trở thành vật cản đúng vào thời điểm mọi người cần di chuyển nhanh nhất.

Chủ động kiểm tra và duy trì lối thoát nạn thông thoáng là một phần quan trọng trong công tác đảm bảo an toàn PCCC.

📚 Phúc An – Đồng hành cùng doanh nghiệp trong giải pháp và kiến thức an toàn PCCC